Ο όρος Ναυσιπλοΐα (Navigation) (ναυς+πλους) χρησιμοποιείται στο ναυτικό και ναυτιλιακό χώροσυνήθως με τις παρακάτω τρείς έννοιες:
1.- Ως Επιστήμη – Τεχνική: Υπό την έννοια αυτή η Ναυσιπλοΐα είναι η επιστήμη και εκείνη η τεχνική με τις οποίες επιτυγχάνεται η ασφαλής διακυβέρνηση του πλοίου. Περιλαμβάνει ένα σύνολο κανόνων και επαγγελματικών γνώσεων απαραίτητων για το σκοπό αυτής. Αυτή η έννοια συμπίπτει με την πρώτη αντίστοιχη του όρου Ναυτιλία που είναι όμως και επικρατέστερος.
2.- Ως Πραγματοποίηση πλόων: Υπό την έννοια αυτή η Ναυσιπλοΐα είναι ταυτόσημη με την θαλασσοπλοΐα ή θαλασσοπορία.
3.- Ως Κατηγορία πλόων: Τέλος υπό την έννοια αυτή η Ναυσιπλοΐα αφορά κάποια κατηγορία πλόων που συνδέονται με κοινά γνωρίσματα κυρίως του θαλάσσιου χώρου που πραγματοποιείται, π.χ. παράκτιος ναυσιπλοΐα (coasting) αντί του όρου ακτοπλοΐα, ή ναυσιπλοΐα εσωτερικών υδάτων (inland navigation). Στην τελευταία αυτή περίπτωση ο όρος λαμβάνει επίσημο χαρακτήρα ιδιαίτερα όταν εκδίδονται ειδικοί κανονισμοί ναυσιπλοΐας που αποτελούν κοινές υποχρεωτικές ρυθμίσεις.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΠΛΟΙΩΝ
Οι Αιγυπτιολόγοι διαπιστώνουν ότι οι παραστάσεις (εικονογραφίες) για κωπήλατα πλοία που βρέθηκαν στην Αίγυπτο, πρέπει να έγιναν γύρω από το έτος 3.000 π.Χ. Απεικονίζονται με 20 κωπηλάτες και με φορτίο βοδιών επάνω τους.
Οι Φοίνικες στη Μεσόγειο επέφεραν την μεγαλύτερη ναυπηγική εξέλιξη. Με τα εξελιγμένα (για την εποχή εκείνη) πλοία τους διέσχιζαν τη Μεσόγειο μεταφέροντας μεγάλα φορτία σ΄ όλα τα σημεία. Δίκαια θεωρούνται σαν ο πρώτος ναυτικός λαός της αρχαιότητας.
Για την Ελλάδα ξέρουμε ότι οι Κρήτες ήταν περήφανοι και αξιόλογοι ναυτικοί. Στα Ομηρικά Έπη αναφέρονται από τις επιγραφές και σχετικές παραστάσεις κατά τον Τρωικό πόλεμο, Ελληνικά πλοία χωρίς κατάστρωμα.
Κατά τη Ρωμαϊκή εποχή, η ναυπηγική τέχνη σημείωσε νέες προόδους. Η κίνηση των μεγάλων Ρωμαϊκών γαλέρων γίνονταν με κουπιά από τους αλυσοδεμένους σκλάβους. Παράλληλα στις Βόρειες χώρες, Νορβηγία – Δανία – Σουηδία, οι Βίκινγκς είχαν αναπτύξει θαυμάσια ναυσιπλοΐα με τεράστια καράβια.
Τον καιρό των Σταυροφοριών, τα πλοία με τα τετράγωνα πανιά και το Σταυρό στη μέση διέσχιζαν όλη την Μεσόγειο. Ενετοί, Ισπανοί και Πορτογάλοι, ήταν τώρα οι ναυτικοί λαοί.
Μετά την Αναγέννηση ανοίχτηκαν νέοι ορίζοντες στην Ευρωπαϊκή ναυσιπλοΐα. Αρχίζει η εποποιία των θαλασσοπόρων μαζί με την κατασκευή σιδερένιων πλοίων με ιστία και παράλληλα εμφανίζεται ο ατμός ο οποίος, έφερε μια αληθινή επανάσταση στην εξέλιξη των πλοίων. Δοκιμάστηκε το 1802 και το 1907 ο Φούλτον έβαλε σε κίνηση το ατμόπλοιο Κλέρμοντ (το Σαββάνα ήταν το πρώτο).
Στην αρχή του 20ου αιώνα έχουμε την εμφάνιση των υπερωκεανίων, που ένωναν πια με σιγουριά και σταθερές ημερομηνίες τα μεγάλα εμπορικά κέντρα της υδρογείου.
Σήμερα η ατομική ενέργεια έρχεται να δώσει νέα επαναστατική εξέλιξη στην κίνηση των πλοίων και η εξέλιξη της Ναυσιπλοΐας τείνει προς ένα λαμπρό μέλλον, με πολλές ευχάριστες εκπλήξεις.